Eklemdeki kıkırdak dokusunun yıpranmasıyla oluşan bir hastalıktır. Kıkırdak aşındıkça kemikler birbirine sürtünmeye başlar. Diz kireçlenmesi, bu sürtünme sonucu ağrıya, şişliğe ve hareket kısıtlılığına yol açan dejeneratif bir eklem bozukluğudur. Genellikle yaşla birlikte gelişir ancak genç bireylerde de görülebilir.

Diz Kireçlenmesi Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın ilk belirtileri çoğu zaman hafiftir. Sabahları veya uzun süre oturduktan sonra dizde sertlik hissedilebilir. Bu sertlik kısa yürüyüşlerle açılır. Ancak zamanla bu durum ilerler ve sürekli ağrıya dönüşebilir. Dizde çıtırtı sesi duyulması, hareket sırasında eklem yüzeylerinde sürtünmeye işaret eder.

Diz kireçlenmesi, yürürken ya da çömelirken artan diz ağrısıyla belirginleşir. Ağrı, genellikle merdiven çıkarken yoğunlaşır. Şişlik ve hassasiyet gibi bulgular da eşlik edebilir. Bazı hastalarda eklem boşluğunda sıvı birikimi olur. Bu da dizde sertlik ve hareket kısıtlılığı yaratır. Uzun süreli oturmalar sonrasında ilk adımlar ağrılı olabilir.

İlerlemiş vakalarda bacak düzlüğü bozulabilir. Bu durum diz çevresindeki kasların da zayıflamasına yol açar. Hareket kısıtlılığı nedeniyle kişi günlük aktivitelerini yerine getirmekte zorlanabilir. Zamanla oturmak, kalkmak veya yürümek büyük çaba gerektirebilir. Dizin iç kısmında yüklenme artışı olduğunda, eklem yapısı tamamen bozulabilir.

Hastalar bazen dizde takılma ya da kilitlenme hissi yaşar. Bu durum kıkırdak parçalarının eklem arasında sıkışması nedeniyle oluşabilir. İltihaplanma sonucu gece ağrıları meydana gelebilir. Dinlenmeyle geçmeyen bu ağrılar, yaşam kalitesini ciddi ölçüde etkiler. Bu nedenle erken teşhis büyük önem taşır.

Diz Kireçlenmesi Neden Olur?

Yaşa bağlı olarak kemik ve kıkırdak yapısında zayıflama görülür. Zamanla bu yapıların esnekliği azalır. Diz eklemi, vücut ağırlığını taşıyan önemli bir yapıdır. Bu nedenle en çok yük binen eklemlerden biridir. Aşınma kaçınılmaz hale gelir. Özellikle hareketsiz yaşam tarzı bu süreci hızlandırır.

Diz kireçlenmesi, aşırı kilo, genetik yatkınlık, geçirilmiş diz travmaları gibi birçok nedene bağlı olarak gelişebilir. Fazla kilo dizlere sürekli baskı yapar. Bu da kıkırdağın daha hızlı yıpranmasına neden olur. Aile öyküsünde diz hastalıkları olan bireylerde risk daha yüksektir. Ayrıca bazı meslekler, örneğin sürekli çömelmeyi gerektiren işler, hastalığı tetikleyebilir.

Sporcularda diz yaralanmaları sonrasında bu durum ortaya çıkabilir. Özellikle bağ yaralanmaları sonrası eklem dengesiz hale gelir. Bu dengesizlik, zamanla kıkırdak yapısının aşınmasına neden olur. Tekrarlayan burkulmalar ve diz üzerine düşmeler de riski artırır. Doğru iyileşmeyen travmalar uzun vadede kireçlenmeye yol açabilir.

İltihaplı romatizmal hastalıklar da eklemleri doğrudan etkiler. Romatoid artrit, eklem yüzeyini tahrip ederek dejenerasyona yol açar. Ayrıca beslenme eksiklikleri, D vitamini yetersizliği ve sedanter yaşam tarzı da diz sağlığını olumsuz etkiler. Bu nedenlerin bir araya gelmesiyle hastalık hızla ilerleyebilir.